Kto zyska na OKI, a kto zapłaci nowy podatek od aktywów?

Od 1 stycznia 2027 roku polski system opodatkowania oszczędności i inwestycji przejdzie gruntowną przebudowę. Rządowy projekt zakłada wprowadzenie nowego rozwiązania, jakim jest osobiste konto inwestycyjne (OKI). Zastąpi ono dotychczasowy, jednolity podatek od zysków kapitałowych w ramach określonych limitów kwotowych, wprowadzając stawkę 0,85 proc. od nadwyżki zgromadzonych aktywów.

Dla części drobnych ciułaczy oznacza to całkowite zwolnienie z daniny, jednak dla inwestorów z większym kapitałem zmiana przynosi ryzyko zapłacenia podatku majątkowego nawet wtedy, gdy ich portfel przyniesie stratę.

Podstawowe założenia reformy od 2027 roku

Głównym celem wprowadzenia OKI jest zachęcenie Polaków do długoterminowego lokowania kapitału na rynku finansowym przy jednoczesnym ograniczeniu obciążeń fiskalnych dla mniejszych kwot.

Projekt przewiduje dwa odrębne limity zwolnienia podmiotowego:

100 000 zł dla aktywów inwestycyjnych (takich jak akcje spółek giełdowych, jednostki funduszy inwestycyjnych, fundusze ETF czy obligacje korporacyjne)
25 000 zł dla aktywów oszczędnościowych (przede wszystkim lokaty bankowe, konta oszczędnościowe oraz skarbowe obligacje detaliczne)

Środki mieszczące się w tych limitach będą całkowicie zwolnione z podatku. Jeśli jednak wartość aktywów zgromadzonych w ramach OKI przekroczy ustawowe progi, od kwoty nadwyżki zostanie naliczony podatek w wysokości 0,85 proc. w skali roku.

Kluczowa różnica: podatek od wartości majątku, nie od zysku

Najważniejszą i najbardziej rewolucyjną zmianą w porównaniu z klasycznym podatkiem Belki (19 proc.) jest zmiana podstawy opodatkowania po przekroczeniu limitu.

Dotychczas podatek płaciło się wyłącznie od zrealizowanego zysku kapitałowego lub wypracowanych odsetek. Jeśli inwestor poniósł stratę, podatek wynosił zero. W przypadku nadwyżki na OKI danina w wysokości 0,85 proc. ma być liczona od łącznej wartości rynkowej aktywów ponad limit, a nie od wygenerowanego przez nie dochodu.

Taki mechanizm oznacza wprowadzenie elementów podatku majątkowego. Jeśli wartość Twojego portfela akcji przekracza 100 tys. zł, zapłacisz 0,85 proc. od każdej złotówki powyżej tej kwoty niezależnie od tego, czy giełda w danym roku rosła, czy notowała głębokie spadki.

Kalkulator progu opłacalności: OKI czy tradycyjne 19 proc.?

Aby ocenić opłacalność nowego mechanizmu, kluczowe jest zestawienie stopy zwrotu z inwestycji z wartością portfela. Stawka 0,85 proc. od kapitału odpowiada stawce 19 proc. od zysku dokładnie przy rocznej stopie zwrotu na poziomie około 4,47 proc. (ponieważ 4,47 proc. pomnożone przez 19 proc. daje w przybliżeniu 0,85 proc.).

Poniższe scenariusze pokazują, jak podatek działa w praktyce dla portfela inwestycyjnego.

Scenariusz 1: Portfel o wartości 80 000 zł (zysk 10 proc. w roku)

Wartość portfela mieści się w limicie 100 000 zł.
Wypracowany zysk: 8 000 zł.
Podatek Belki (stary system): 1 520 zł (19 proc. z 8 000 zł).
Podatek na OKI: 0 zł (wartość aktywów poniżej progu).
Efekt: Pełny zysk zostaje w kieszeni inwestora.

Scenariusz 2: Portfel o wartości 200 000 zł (dynamiczny wzrost, zysk 12 proc.)

Nadwyżka ponad limit: 100 000 zł (200 000 zł minus 100 000 zł zwolnienia).
Wypracowany zysk: 24 000 zł.
Podatek Belki (stary system): 4 560 zł (19 proc. z 24 000 zł).
Podatek na OKI: 850 zł (0,85 proc. od nadwyżki 100 000 zł).
Efekt: Oszczędność 3 710 zł na korzyść inwestora dzięki OKI.

Scenariusz 3: Portfel o wartości 300 000 zł (bessa, strata 5 proc.)

Nadwyżka ponad limit: 200 000 zł.
Wynik finansowy: strata 15 000 zł.
Podatek Belki (stary system): 0 zł (brak zysku oznacza brak podatku).
Podatek na OKI: 1 700 zł (0,85 proc. od nadwyżki 200 000 zł).
Efekt: Inwestor powiększa swoją stratę o 1 700 zł należnego podatku.

Scenariusz 4: Portfel o wartości 500 000 zł (konserwatywny zysk 2 proc.)

Nadwyżka ponad limit: 400 000 zł.
Wypracowany zysk: 10 000 zł.
Podatek Belki (stary system): 1 900 zł (19 proc. z 10 000 zł).
Podatek na OKI: 3 400 zł (0,85 proc. od nadwyżki 400 000 zł).
Efekt: Nowy system jest mniej korzystny, podatek pochłania aż 34 proc. realnego zysku.

Kto zyska na wprowadzeniu OKI?

Największymi beneficjentami planowanych zmian będą osoby o umiarkowanym kapitale oraz aktywni inwestorzy generujący wysokie stopy zwrotu.

Drobni oszczędzający: Osoby posiadające do 25 tys. zł na lokatach bankowych oraz do 100 tys. zł w funduszach lub akcjach nie zapłacą ani grosza podatku.
Inwestorzy giełdowi z wysoką stopą zwrotu: Przy wynikach rocznych rzędu 8, 10 czy 15 proc. stała opłata 0,85 proc. od nadwyżki kapitału jest znacznie niższa niż oddanie niemal jednej piątej zysku urzędowi skarbowemu.
Osoby budujące kapitał od zera: Przez pierwsze lata regularnego odkładania środków inwestorzy będą w całości korzystać ze zwolnienia podmiotowego.

Kto zapłaci więcej w nowym systemie?

Nowe zasady uderzą przede wszystkim w posiadaczy większych aktywów o profilu defensywnym.

Posiadacze dużych oszczędności bankowych: Limit 25 tys. zł dla depozytów jest stosunkowo niski. Przy niskich stopach procentowych podatek 0,85 proc. od nadwyżki może drastycznie obniżyć realną rentowność lokat.
Inwestorzy o niskiej stopie zwrotu: Jeśli inwestujesz w bezpieczne obligacje dające 3-4 proc. rocznie, a wartość Twojego rachunku znacznie przekracza 100 tys. zł, nowa danina może okazać się wyższa niż dotychczasowy podatek Belki.
Wszyscy inwestorzy w latach bessy: Posiadanie majątku wycenianego na setki tysięcy złotych będzie wiązało się z koniecznością uiszczenia podatku nawet przy głębokich załamaniach rynkowych.

Podsumowanie przed startem w 2027 roku

Wprowadzenie osobistego konta inwestycyjnego od 2027 roku to najbardziej radykalna zmiana w opodatkowaniu kapitału w Polsce od ponad dwóch dekad. Całkowite zniesienie podatku dla portfeli do 100 tys. zł w instrumentach rynkowych i do 25 tys. zł w produktach oszczędnościowych to duży krok w stronę wsparcia budowy oszczędności gospodarstw domowych.

Jednocześnie mechanizm opodatkowania samej wartości aktywów ponad te limity stawką 0,85 proc. wymusi na inwestorach z większym portfelem ponowne przeliczenie strategii oraz większe zainteresowanie innymi ulgami, takimi jak IKE czy IKZE, które chronią zyski bez limitów opartych na podatku majątkowym.